Như đã có chia sẻ ở các bài viết các địa điểm du lịch tâm linh nổi tiếng ở Quảng Ninh thì hôm nay đội ngũ của Thiên Phúc Vĩnh Hằng Viên viết bài chi tiết về trung tâm văn hoá Trúc Lâm để bạn đọc có cái nhìn chi tiết hơn.
Dưới chân núi Yên Tử – nơi Phật hoàng Trần Nhân Tông năm xưa rời bỏ ngai vàng để tìm về con đường tu hành giác ngộ – có một quần thể công trình được xây dựng để gìn giữ và lan tỏa tinh thần Thiền phái Trúc Lâm: Trung tâm văn hóa Trúc Lâm. Đây không đơn thuần là một điểm tham quan, mà là không gian để mỗi người tạm gác lại những bộn bề đời sống, lắng lòng và tìm hiểu sâu hơn về cội nguồn văn hóa, tâm linh của dân tộc Việt. Đối với những gia đình đang tìm hiểu về Uông Bí – Yên Tử như một vùng đất linh thiêng để gửi gắm nơi an nghỉ cho người thân, Trung tâm văn hóa Trúc Lâm chính là một trong những điểm nhấn quan trọng nhất, minh chứng cho chiều sâu văn hóa và giá trị tinh thần trường tồn của vùng đất này.
Tổng thể về trung tâm văn hoá Trúc Lâm
Trung tâm văn hóa Trúc Lâm là quần thể công trình kiến trúc – văn hóa – tâm linh nằm dưới chân núi Yên Tử, thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh. Công trình được kiến tạo với cảm hứng lấy từ Huệ Quang Kim Tháp – một trong số ít hiện vật lịch sử còn lưu giữ được từ thời Trần, thế kỷ 13 – cùng các di sản của Thiền phái Trúc Lâm trên núi Yên Tử và những kiến trúc làng Việt cổ thời Lý – Trần. Kiến trúc sư Bill Bensley cùng đội ngũ Tùng Lâm và các nghệ nhân đương đại đã cùng kiến tạo nên một quần thể mang đậm tinh thần “hồn Việt, nét Trần, và tinh thần Thiền Trúc Lâm”.
Điều đặc biệt ở Trung tâm văn hóa Trúc Lâm là quy mô được cân nhắc kỹ lưỡng: không gian đủ rộng để đáp ứng các công năng cần thiết, nhưng không quá đồ sộ như một số khu tâm linh khác, nhờ đó tạo cảm giác gần gũi, thân thuộc với tâm hồn người Việt. Đây cũng chính là triết lý mà Thiên Phúc Vĩnh Hằng Viên hướng tới trong quy hoạch hoa viên nghĩa trang sinh thái của mình: sự hài hòa giữa quy mô bề thế và cảm giác an yên, gần gũi.
1.Trục Tâm Đạo
Một trong những giá trị văn hóa – tâm linh nổi bật nhất của Trung tâm văn hóa Trúc Lâm nằm ở cách bố trí không gian theo triết lý Phật giáo. Xuất phát từ quan niệm “Phật tại tâm” của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử, toàn bộ trục kiến trúc chính của quần thể được gọi là “trục Tâm Đạo”. Khi đi dọc theo trục này, du khách và Phật tử sẽ lần lượt trải qua các hạng mục mang ý nghĩa biểu tượng cho từng chặng của hành trình tu tập:
- Cổng Khai Tâm: mang ý nghĩa nhập môn, khai mở tâm thức, đánh dấu sự bắt đầu của hành trình tìm đến giác ngộ.
- Gương Thiền: biểu trưng cho tâm lắng đọng, tĩnh lặng, không vọng động, để mỗi người tự soi lại chính mình.
- Quảng trường Minh Tâm: nơi tâm sáng, trí tuệ hiển lộ.
Toàn bộ trục Tâm Đạo còn được gọi là “con đường hướng thượng”, dẫn dắt người bước đi từng bước tiến gần hơn đến hai đích đến cuối cùng trong tư tưởng Thiền Trúc Lâm: sự giải thoát và giác ngộ. Cách bố cục này cho thấy mỗi công trình tại đây không chỉ mang giá trị kiến trúc mà còn chứa đựng một tầng ý nghĩa văn hóa Phật giáo sâu sắc – điều hiếm có ở các công trình tâm linh khác tại Việt Nam.
2.Cung Trúc Lâm
Nếu trục Tâm Đạo là hành trình, thì Cung Trúc Lâm chính là điểm đến – nơi khép lại và cũng là đỉnh cao của toàn bộ câu chuyện kiến trúc – văn hóa mà Trung tâm văn hóa Trúc Lâm muốn truyền tải.
Cung Trúc Lâm tọa lạc dưới chân núi Yên Tử, trên thế đất phong thủy “khê giao thủy tụ” hiếm có, với tả Thanh Long, hữu Bạch Hổ. Đây cũng là nơi được lựa chọn để cung nghinh và tôn trí xá lợi Đức Phật, thể hiện vị thế đặc biệt của công trình trong đời sống Phật giáo Việt Nam đương đại.
Về quy mô, Cung Trúc Lâm có 15 hàng cột lớn, 80 hàng ghế gỗ, sức chứa gần 7.000 người, và là nơi tổ chức các sự kiện tưởng niệm, lễ hội, hội thảo cùng nhiều hoạt động văn hóa Phật giáo khác. Đây được xem là công trình đồ sộ nhất trong tổng thể Trung tâm văn hóa Trúc Lâm, được lên ý tưởng qua một hành trình nghiên cứu công phu kéo dài hơn 10 năm.
Về mặt kiến trúc, toàn bộ công trình được thiết kế lấy cảm hứng từ những kiến trúc cổ còn sót lại ở Yên Tử, đặc biệt là tháp Huệ Quang, kết hợp với các đường nét cổng, cửa cuốn vòm, tường dày vuốt cao hai bên, mái ngắn lợp ngói mũi sen sẫm màu – tất cả tạo nên một tổng thể vừa uy nghiêm, vừa gần gũi với hồn cốt kiến trúc Phật giáo thời Trần.
Công trình do Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Quảng Ninh làm chủ đầu tư, với tổng kinh phí hơn 200 tỷ đồng huy động từ nguồn công đức và xã hội hóa, cho thấy đây là một công trình được cộng đồng Phật tử và người dân cả nước chung tay góp sức xây dựng.
Ngày 20/10/2023, nhân dịp kỷ niệm 60 năm thành lập tỉnh Quảng Ninh, Cung Trúc Lâm được tỉnh lựa chọn là một trong 10 công trình tiêu biểu để gắn biển chào mừng – một dấu mốc khẳng định giá trị văn hóa, lịch sử của công trình đối với địa phương.
Ý nghĩa văn hóa tâm linh đối với vùng đất Yên Tử
Vua Trần Nhân Tông – vị vua duy nhất trong lịch sử Việt Nam từng đứng trên đỉnh cao danh vọng nhưng quyết định nhường ngôi để chuyên tâm tu hành – đã hợp nhất các dòng thiền, sáng lập nên Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử, một dòng thiền thuần Việt mang tư tưởng nhập thế, gắn đạo với đời, đưa Yên Tử trở thành kinh đô Phật giáo của Đại Việt. Chính vì vậy, mỗi công trình được xây dựng tại đây, từ Cung Trúc Lâm đến các hạng mục khác trong Trung tâm văn hóa Trúc Lâm, đều mang trong mình sứ mệnh tiếp nối và lan tỏa tư tưởng ấy đến các thế hệ sau.
Sau khi hoàn thiện, Trung tâm văn hóa Trúc Lâm cùng với chùa Đồng, Tượng Phật hoàng và các công trình khác đã tạo cho Yên Tử một diện mạo mới, vừa bảo tồn vừa phát huy giá trị nhiều mặt của khu di tích danh thắng, nối liền quá khứ, hiện tại và tương lai. Đồng thời, quần thể cũng từng bước đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách thập phương về một hạ tầng văn hóa – dịch vụ khang trang, hiện đại, phục vụ tốt các hoạt động hành hương, hội họp, lễ Phật, thưởng ngoạn và tu tập.
Với những gia đình coi trọng chữ Hiếu và giá trị tâm linh truyền thống, việc vùng đất Yên Tử – Uông Bí sở hữu một quần thể văn hóa Phật giáo tầm cỡ như Trung tâm văn hóa Trúc Lâm là một minh chứng rõ nét cho vị thế “đất thiêng” của khu vực này trong đời sống tinh thần người Việt suốt hơn 700 năm qua.
Trung tâm văn hóa Trúc Lâm trong hành trình tâm linh Yên Tử
Trung tâm văn hóa Trúc Lâm không tách rời mà nằm trong tổng thể Khu di tích danh thắng Yên Tử – nơi quy tụ nhiều điểm đến tâm linh nổi tiếng như Thiền viện Trúc Lâm Yên Tử (chùa Lân), chùa Hoa Yên, chùa Đồng và Tháp Tổ. Đây cũng là hành trình mà rất nhiều gia đình lựa chọn khi về Uông Bí để chiêm bái, tưởng nhớ tổ tiên, hoặc tìm hiểu về nơi an nghỉ cho người thân.
Nằm trên cùng địa bàn thành phố Uông Bí, dưới chân dãy Yên Tử linh thiêng, Thiên Phúc Vĩnh Hằng Viên được quy hoạch trên tinh thần kế thừa mạch nguồn văn hóa – tâm linh ấy: một không gian an nghỉ hòa mình với thiên nhiên, tựa vào thế núi và gần gũi với các điểm tâm linh quan trọng của vùng đất Phật. Đây cũng là một trong những lý do khiến nhiều gia đình xem Uông Bí – Yên Tử là lựa chọn phù hợp khi tìm nơi an nghỉ lâu dài, trang nghiêm cho ông bà, cha mẹ.
Gia đình có nhu cầu tìm hiểu thêm về các loại hình an nghỉ tại đây có thể tham khảo khu mộ đơn – mộ đôi dành cho cá nhân và các cặp song thân, hoặc khu mộ gia tộc được quy hoạch riêng cho từng dòng họ, gìn giữ giá trị sum họp tâm linh qua nhiều thế hệ.
Kinh nghiệm ghé thăm Trung tâm văn hóa Trúc Lâm
Với những gia đình có dự định đến Uông Bí – Yên Tử để chiêm bái hoặc tìm hiểu về khu vực, một vài lưu ý sau có thể hữu ích:
- Thời điểm lý tưởng: Mùa lễ hội Yên Tử (thường diễn ra từ tháng Giêng đến hết tháng 3 âm lịch) là thời điểm quần thể đông đảo Phật tử và du khách nhất, phù hợp với những ai muốn cảm nhận không khí lễ hội truyền thống. Nếu muốn không gian tĩnh lặng hơn để chiêm nghiệm, các tháng còn lại trong năm sẽ phù hợp hơn.
- Trang phục và thái độ: Đây là không gian tâm linh trang nghiêm, nên ưu tiên trang phục kín đáo, lịch sự và giữ thái độ thành kính khi tham quan các hạng mục trong quần thể.
- Kết hợp hành trình: Nhiều gia đình lựa chọn kết hợp ghé thăm Trung tâm văn hóa Trúc Lâm cùng các điểm tâm linh khác trong khu danh thắng Yên Tử để có một hành trình trọn vẹn, từ chiêm bái đến tìm hiểu văn hóa lịch sử vùng đất Phật hoàng.
